Trump ve Şi ticari istikrar ve anlaşmalar arıyor, ancak yapay zekâ, tarifeler ve İran büyük önem taşıyor: Neler izlenmeli?

Piyasa etkisi: karma; kısa vadede ılımlı ölçüde yapıcı bir eğilim, ancak önemli düzeyde olay riski söz konusu.

Zirve, ABD-Çin ticaret ateşkesinin geçici olarak uzatılması ve hassas olmayan ürünler, tarım ürünleri, enerji, tıbbi cihazlar ve muhtemelen nadir toprak elementi sevkiyatlarını kapsayan sınırlı anlaşmalara varılması olasılığını artırıyor. Böyle sonuçlar, yeni bir gümrük vergisi tırmanışının acil riskini azaltabilir ve küresel hisse senetlerini, sanayi şirketlerini, isteğe bağlı tüketim hisselerini, tarım ihracatçılarını ve Çin’e duyarlı varlıkları destekleyebilir. Bildirildiğine göre önerilen ateşkes 10 Kasım’a kadar sürecek; bu da toplantıyı kısa vadeli politika belirsizliğini azaltmak açısından önemli kılıyor.

Görüşmeler somut taahhütlerle sonuçlanırsa muhtemel faydalanıcılar:

• ABD ve Çin hisse senetleri: Daha düşük tarife riski, kâr görünürlüğünü ve tedarik zinciri planlamasını iyileştirir.
• Yarı iletkenler ve donanım: İhracat kısıtlamalarının gevşetilmesi veya lisans kurallarının netleştirilmesi, Çin talebine maruz şirketler için olumlu olur; ancak gelişmiş yapay zekâ çipleri kısıtlı kalırsa bu fayda sınırlı olacaktır.
• Sanayi metalleri ve nadir toprak elementi kullanıcıları: Çin’in daha güvenilir nadir toprak elementi izinleri, tedarik zinciri riskini ve kritik mineral piyasalarındaki kıtlık primini azaltabilir.
• AUD, CNH ve gelişmekte olan piyasaların daha geniş kesimindeki para birimleri: Güvenilir bir gerilimi azaltma süreci, Çin’in büyüme beklentilerini ve risk iştahını iyileştirir.
• Tarım ve enerji ihracatçıları: Çin’in ABD tarım veya enerji ürünleri alımlarını artırması, seçili ABD emtia bağlantılı sektörlere fayda sağlayabilir.

Yapay zekâ konusu, geniş kapsamlı bir rallinin önündeki başlıca kısıtlamadır. Washington, gelişmiş modeller ve çipler etrafında güvenlik önlemleri, olay bildirim mekanizmaları ve daha sıkı kontroller talep edebilir; Pekin ise teknolojik gelişimini sınırladığı düşünülen tedbirleri kabul etmeyecektir. Raporlar, bir yapay zekâ diyaloğu ve olay bildirim mekanizmasının görüşüldüğünü gösteriyor; ancak bunlar kesinleşmiş düzenlemelerden ziyade öneriler gibi görünüyor.

Teknoloji hisseleri açısından bu durum iki yönlü bir tepki yaratıyor: güvenlik ve lisanslama alanındaki iş birliği düzenleyici belirsizliği azaltabilir; ancak yapay zekâ donanımı, model erişimi veya teknoloji transferleri üzerindeki daha sıkı kontroller yarı iletken değerlemeleri üzerinde baskı oluşturur ve tedarik zincirlerinin parçalanmasını pekiştirir. “Hassas olmayan” ticari teknolojiyi stratejik yapay zekâ kapasitesinden ayıran herhangi bir açıklama, kapsamlı bir teknoloji paktından muhtemelen daha olumlu karşılanacaktır.

İran ayrı bir risk kanalı oluşturuyor. Çin yaptırımların uygulanmasına yardımcı olur veya İran’a desteğini kısıtlarsa jeopolitik risk ve potansiyel petrol arzı riski azalabilir. Buna karşılık İran konusunda yaşanacak bir anlaşmazlık, ticaret ateşkesini zayıflatabilir ve tarifeler, yaptırımlar ve enerji piyasaları üzerinden eş zamanlı bir şok yaratabilir. Petrol, ticaret görüşmelerinin kendisinden ziyade İran ihracatı ve deniz taşımacılığı rotalarıyla ilgili gelişmelere daha duyarlı kalacaktır.

Kur etkileri asimetrik. Güvenilir bir anlaşma genel olarak yuanı ve döngüsel para birimlerini desteklerken dolar ve yen için güvenli liman talebini azaltır. Ancak ABD’nin değerinin düşük tutulduğu gerekçesiyle yuanı eleştirmesi veya Çin’in para birimiyle ilgili taleplere direnmesi, döviz konusunu istikrar sağlayıcı olmaktan çıkarıp ek bir gerilim kaynağına dönüştürebilir.

En olumsuz yorum, toplantının siyasi sembolizm üretmesine rağmen uygulanabilir tavizlerin sınırlı kalacağı yönündedir. Bu durumda piyasalar başlangıçta olumlu tepki verebilir, ardından çözüme kavuşturulmamış ihracat kontrollerine, nadir toprak elementi kozuna, tarife son tarihlerine ve uygulama riskine yeniden odaklanabilir. Bir çöküş; Çin’e duyarlı hisse senetleri, yarı iletkenler, sanayi tedarik zincirleri ve yüksek betalı para birimleri için özellikle olumsuz olurken doları, yeni, altını ve oynaklığı destekler.

Yatırımcıların bundan sonra izlemesi gerekenler:

1. Ateşkesin resmen uzatılıp uzatılmayacağı ve uzatılırsa ne kadar süreyle uzatılacağı.
2. Somut tarife indirimleri, ürün istisnaları ve uygulama mekanizmaları.
3. Genel güvenceler yerine somut nadir toprak elementi ihracat izinleri.
4. Gelişmiş çip lisanslamasında veya yapay zekâ ihracat kontrolü kurallarında herhangi bir değişiklik.
5. Çin’in İran’la ticaret, yaptırımlar ve enerji akışlarına ilişkin taahhütleri.
6. Yuan ve döviz politikasına ilişkin resmî ifadeler.
7. Açıklanan tedbirlerin hukuken bağlayıcı mı, aşamalı mı yoksa yalnızca gelecekteki müzakerelere mi tabi olduğu.

En yüksek olasılıklı acil sonuç, kapsamlı bir uzlaşma yerine sınırlı bir gerilimi azaltma sürecidir. Bu durum kısa vadede jeopolitik riskin azalmasını destekler; ancak orta vadeli piyasa etkisi, uygulamaya ve iki tarafın stratejik teknoloji ile İran anlaşmazlıklarını birbirinden ayrı tutup tutamayacağına bağlı olacaktır.